ჯონ ლოკი: Truman & Vendetta - თავისუფლების ორმაგი ფრონტი
წარმოიდგინე, რომ შენი გონება ცარიელი ფურცელია, რომელზეც სხვები წერენ. ახლა კი წარმოიდგინე, რომ სახელმწიფო ამ ფურცელს ცეცხლს უკიდებს და შენს ბუნებით უფლებებს ანადგურებს. მე-17 საუკუნის ფილოსოფოსმა, ჯონ ლოკმა, ორივე ეს სცენარი იწინასწარმეტყველა. ჯონ ლოკის იდეები დღესაც ცოცხლობს ორ საკულტო ფილმში თრუმენის შოუ და V ნიშნავს ვენდეტას.
ფრონტი 1: გონების კონტროლი და თრუმენის შოუ
ჯონ ლოკის ერთ-ერთი მთავარი იდეა არის ის, რომ ადამიანი იბადება როგორც Tabula Rasa (სუფთა დაფა). ჩვენ არ გვაქვს თანდაყოლილი იდეები; ყველაფერი, რაც ვიცით, მხოლოდ გამოცდილებიდან მოდის.
თრუმენის შოუში, მთავარი გმირი სწორედ ასეთ ექსპერიმენტში ცხოვრობს. მისი „დაფა“ ხელოვნურად ივსება: მას სჯერა, რომ ზღვა საშიშია, რადგან რეჟისორმა ასეთი გამოცდილება შეუქმნა. ლოკი გვეუბნება: ჩვენ ვართ ის, რასაც ჩვენი გარემო გვასწავლის. ტრუმენის გაქცევა რეალური სამყაროსკენ არის ბრძოლა საკუთარი გამოცდილების, საკუთარი „სუფთა დაფის“ დასაბრუნებლად.
ფრონტი 2: აჯანყება ტირანიის წინააღმდეგ - V ნიშნავს ვენდეტას
თუ „თრუმენის შოუ“ გონებაზეა, „ვენდეტა“ პოლიტიკურ თავისუფლებაზეა. ლოკის მეორე ტრაქტატში ვკითხულობთ, რომ ყოველ ადამიანს აქვს სამი ბუნებითი უფლება: სიცოცხლე, თავისუფლება და საკუთრება. მმართველობა ლეგიტიმურია მხოლოდ მაშინ, როცა ხალხი მას თანხმობას (Consent) აძლევს.
ფილმში V ნიშნავს ვენდეტას, სახელმწიფო ტოტალიტარულია და არღვევს ამ უფლებებს. ლოკის ფილოსოფიის ყველაზე რევოლუციური ნაწილი აჯანყების უფლებაა. ის ამბობდა, რომ თუ მმართველი არღვევს სოციალურ კონტრაქტს, ხალხს აქვს უფლება (და ვალდებულება) დაამხოს ეს სისტემა. მთავარი პერსონაჟი ნიღბით, ზუსტად ამ იდეის განსახიერებაა. ის არღვევს კანონს, რადგან კანონი ბოროტებად იქცა.
> ქვიზი <
დაფიქრდი ამაზე:
ჯონ ლოკი გვაჩვენებს, რომ თავისუფლება ორმხრივი ბრძოლაა:
-
შენს შიგნით: ვინ ავსებს შენს „სუფთა დაფას“? ტრუმენის შემთხვევაში რეჟისორი იყო, შენს შემთხვევაში?
-
შენს გარეთ: იცავს თუ არა სახელმწიფო შენს ბუნებით უფლებებს? „ვენდეტას“ მსგავსად, მზად ხარ დაიცვა შენი თავისუფლება, თუ ის საფრთხის ქვეშაა?
