იმანუელ კანტი: რატომ აქვს გმირს ერთი წესი?

კანტის ფილოსოფია: მოვალეობა ყველაფერზე მაღლა

კანტის ეთიკა (დეონტოლოგია) ამბობს, რომ საქციელის სიმართლე მის შედეგზე არ არის დამოკიდებული. აი, მისი ორი მთავარი „იარაღი“:

1. კატეგორიული იმპერატივი: მოიქეცი ისე, რომ შენი ქცევა საყოველთაო კანონად იქცეს. ბეტმენი ფიქრობს: „თუ მე დღეს მკვლელობას დავუშვებ (თუნდაც ბოროტმოქმედის), მაშინ მკვლელობა ხდება მისაღები მეთოდი სამართლიანობისთვის“. კანტის მიხედვით, ეს სამყაროს დაანგრევს.

2. ადამიანი, როგორც თვითმიზანი: არასოდეს გამოიყენო ადამიანი მხოლოდ როგორც „საშუალება“ რაღაცის მისაღწევად. ბეტმენისთვის ჯოკერის მოკვლა ნიშნავს ჯოკერის სიცოცხლის გამოყენებას „მშვიდობის მოსაპოვებლად“. კანტისთვის ეს მორალური დანაშაულია.

ჯოკერი — კანტის ყველაზე დიდი კოშმარი

ჯოკერი არ არის უბრალოდ კრიმინალი, ის მორალური ნიჰილისტია. მას უნდა დაამტკიცოს, რომ კანტის „მორალური კანონი“ ილუზიაა.

ფილმში „ბნელი რაინდი“, ჯოკერი ცდილობს ბეტმენი თავისივე პრინციპების წინააღმდეგ წაიყვანოს. ის ეუბნება: „შენი წესები — ეს მხოლოდ ხუმრობაა, რომელსაც პირველივე საფრთხისას დაივიწყებ“. ჯოკერს უნდა, რომ ბეტმენი გახდეს უტილიტარისტი (ადამიანი, რომელიც შედეგის გამო წესს არღვევს).

გოთემ სიტი ქაოსშია. ჯოკერი აფეთქებს საავადმყოფოებს, კლავს უდანაშაულოებს და ბეტმენს არჩევანის წინაშე აყენებს: „მომკალი და ეს ყველაფერი დასრულდება“. ნებისმიერი სხვა ადამიანი იტყოდა, რომ ერთი ბოროტმოქმედის სიკვდილი ათასობით სიცოცხლედ ღირს. მაგრამ არა ბეტმენი. რატომ? იმიტომ, რომ ბეტმენი ნამდვილი კანტისტია.

ბორნების სცენა: ეთიკური ტესტი

გახსოვთ სცენა ორი ბორნით? ერთზე პატიმრები არიან, მეორეზე — მოქალაქეები. ჯოკერი მათ აძლევს პულტებს ერთმანეთის ასაფეთქებლად.

• უტილიტარული ლოგიკა: „ჯობია პატიმრები დაიღუპონ, რომ კანონმორჩილი ხალხი გადარჩეს“.

• კანტიანური ლოგიკა: „მკვლელობა ბოროტებაა. წერტილი. მე არ მაქვს უფლება ერთი ადამიანის სიცოცხლე მეორის გადასარჩენად გამოვიყენო“.

ბეტმენიც და ბორნის მგზავრებიც (საბოლოოდ) კანტის მხარეს დგებიან. ისინი ირჩევენ მორალურ პრინციპს და არა „ხელსაყრელ“ შედეგს.

დაფიქრდი ამაზე:

1. მართალია თუ არა ბეტმენი? თუ ბეტმენი ჯოკერს მოკლავდა პირველივე ფილმში, ათასობით ადამიანი ცოცხალი დარჩებოდა. შენი აზრით, უფრო მნიშვნელოვანია პრინციპის დაცვა თუ ადამიანების სიცოცხლე?

2. შეგიძლია იყო ბეტმენი რეალურ ცხოვრებაში? წარმოიდგინე, რომ ტყუილის თქმა შენს მეგობარს დიდ უსიამოვნებას აარიდებდა. კანტი იტყოდა: „არ მოიტყუო“. შენ რას იზამდი?