კარლ მარქსი - პარაზიტი

როცა ფილმს „პარაზიტი“ ვუყურებთ, ერთი შეხედვით ვხედავთ ღარიბი ოჯახის მცდელობას, მოტყუებით დაიკავოს ადგილი მდიდრების სახლში. მაგრამ თუ კარლ მარქსის თვალით შევხედავთ, დავინახავთ კლასობრივი ბრძოლის დაუნდობელ მექანიზმს, სადაც მთავარი კითხვაა: რეალურად ვინ არის პარაზიტი — ის, ვინც სარდაფში ცხოვრობს, თუ ის, ვინც სხვის შრომას იყენებს?

1. ბურჟუაზია vs პროლეტარიატი (პარკები vs კიმები)

მარქსის მთავარი იდეა კომუნისტურ მანიფესტში არის ის, რომ საზოგადოება ორ დაპირისპირებულ ბანაკადაა დაყოფილი:

• ბურჟუაზია (პარკები): ფლობენ წარმოების საშუალებებს (ამ შემთხვევაში, კაპიტალს და დიდებულ სახლს). ისინი თავად არაფერს აკეთებენ — სხვები უმზადებენ, სხვები დაჰყავთ, სხვები ასუფთავებენ.

• პროლეტარიატი (კიმები): მათ არაფერი გააჩნიათ, გარდა საკუთარი შრომის ძალისა. იმისთვის, რომ გადარჩნენ, ისინი იძულებულნი არიან გაიყიდონ.

2. ბაზისი და ზედნაშენი: სახლის იერარქია

მარქსი ამბობდა, რომ ეკონომიკა არის ბაზისი, ხოლო კულტურა, ეტიკეტი და კანონები — ზედნაშენი. ფილმში ეს ვერტიკალურად არის ნაჩვენები:

• ბაზისი: სარდაფი და ნახევრადსარდაფი, სადაც რეალური გადარჩენისთვის ბრძოლა მიდის.

• ზედნაშენი: პარკების სახლის ზედა სართულები, სადაც საუბრობენ „გემოვნებაზე“, „ზრდილობაზე“ და „ხაზის გადაკვეთაზე“.

პარკებისთვის კიმები მხოლოდ ფუნქციები არიან (მძღოლი, მასწავლებელი). მარქსი ამას „გაუცხოებას“ (Alienation) უწოდებდა — როცა მუშა ხდება ნივთი, იარაღი მდიდრის ხელში და კარგავს ადამიანურ იდენტობას.

3. სუნი — კლასობრივი კუთვნილების სიმბოლო

მარქსის თეორიაში კლასი არ არის მხოლოდ ფული, ეს არის ყოფიერება. ფილმში ყველაზე მძლავრი მარქსისტული სიმბოლო სუნია. „ნახევრადსარდაფის სუნი“ არის ის, რასაც კიმები ვერ აკონტროლებენ. ეს არის ნიშანი იმისა, რომ მიუხედავად ყალბი დიპლომებისა და ძვირფასი ტანსაცმლისა, ისინი მაინც ექსპლუატირებული კლასის წარმომადგენლები არიან.

როცა მისტერ პარკი ცხვირზე ხელს იჭერს, ის ამით გამოხატავს ბურჟუაზიის ზიზღს იმ კლასის მიმართ, რომლის შრომაზეც მისი კომფორტია აგებული.

დაფიქრდი ამაზე: 

1. ვინ არის ნამდვილი პარაზიტი? მარქსი იტყოდა, რომ კაპიტალი (პარკები) არის პარაზიტი, რომელიც ცოცხალი შრომით (კიმებით) იკვებება. შენი აზრით, ვინ უფრო მეტად სჭირდება მეორეს?

2. რატომ ვერ ერთიანდებიან ღარიბები? ფილმში ვხედავთ კონფლიქტს კიმებსა და სარდაფში მცხოვრებ მეორე ოჯახს შორის. მარქსი ამას „ცრუ ცნობიერებას“ უწოდებდა — ნაცვლად იმისა, რომ პროლეტარიატი გაერთიანდეს ჩაგვრის წინააღმდეგ, ისინი ერთმანეთს ებრძვიან ნამცეცებისთვის.